Karuzela VAT (podatkowa) – co to jest, jak działa i co może Ci grozić, jeśli w nią wpadniesz?

Karuzela podatkowa, mimo widocznego uszczelnienia systemu podatkowego w ostatnich latach, nadal pozostaje poważnym problemem dla finansów Skarbu Państwa. Karuzele VAT to jedna z najpoważniejszych form oszustw podatkowych, które prowadzą do znacznych strat dla budżetu państwa. Proceder ten uszczupla budżet państwa poprzez nieodprowadzenie podatku VAT, co negatywnie wpływa na finansowanie wydatków publicznych. Co gorsza, w przestępczy proceder mogą nieświadomie zostać wciągnięci również uczciwi przedsiębiorcy, którzy po prostu kupili „dobry towar w dobrej cenie” od niewłaściwego kontrahenta.

W tym artykule wyjaśniam, czym jest karuzela VAT, na czym polega jej mechanizm, jakie podmioty w niej występują, jakie konsekwencje grożą za udział w takim schemacie oraz co możesz zrobić, aby zminimalizować ryzyko. Karuzela VAT jest formą przestępstwa skarbowego, która polega na manipulowaniu podatkiem VAT w celu wyłudzenia nienależnych korzyści i ukrycia rzeczywistej wymiany towarów.

Nie przegap wartościowych informacji – zapisz się już teraz i zyskaj przewagę w zarządzaniu swoimi finansami i zobowiązaniami prawnymi!

Co to jest karuzela VAT (podatkowa)?

Karuzela VAT to potoczne określenie zorganizowanego oszustwa podatkowego z wykorzystaniem konstrukcji podatku od towarów i usług oraz tzw. znikającego podatnika.

Karuzela VAT polega na tym, że ten sam towar jest wielokrotnie sprzedawany pomiędzy tymi samymi lub powiązanymi podmiotami, często w kilku krajach Unii Europejskiej, a następnie wraca do punktu wyjścia. W łańcuchu pojawiają się podmioty, które naliczają VAT, ale go nie odprowadzają, oraz podmioty, które występują o zwrot podatku, mimo że w budżecie Państwa nie pojawiła się odpowiadająca mu wpłata.

Z reguły karuzela podatkowa wykorzystuje element transgraniczny, ponieważ wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie są rozliczane przy zastosowaniu zerowej stawki podatku VAT (zerową stawką podatku VAT), co wynika z przepisów dotyczących stawek VAT w transakcjach międzynarodowych. Oznacza to, że transakcje te są opodatkowane zerową stawką, co w praktyce umożliwia „przepychanie” towaru przez granice bez bieżącego obciążenia podatkiem. Mechanizm ten jest wykorzystywany w oszustwach podatkowych, szczególnie w ramach karuzel VAT, gdzie zerowa stawka pozwala na legalne lub nielegalne wyłudzenia podatku poprzez fikcyjne transakcje międzynarodowe. W praktyce, na różnych etapach łańcucha sprzedaży, stosowanie zerowej stawki ułatwia manipulacje i wyłudzenia zwrotu VAT od urzędu skarbowego.

W mechanizmie karuzeli VAT znikający podatnik to często podmiot zarejestrowany dla potrzeb podatku VAT, który dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru, a następnie nabywa towary i sprzedaje je dalej z naliczeniem podatku, ale nie odprowadza kwot podatku należnego do urzędu skarbowego. Kolejne podmioty w łańcuchu, w tym podmiot nabywający towar, mogą wykazywać VAT naliczony w deklaracjach podatkowych, ubiegając się o zwrot podatku VAT, mimo że podatek VAT nie został faktycznie zapłacony. Mechanizm ten jest wykorzystywany w celu wyłudzenia podatku należnego oraz podatku naliczonego VAT przez nieuczciwych uczestników karuzeli podatkowej.

Warto dodać, że organy podatkowe bardzo chętnie posługują się hasłem „karuzela VAT” także w sytuacjach, w których mamy do czynienia z innym typem oszustwa w VAT, na przykład wyłącznie krajowym. Sformułowanie „karuzela” działa dobrze marketingowo: budzi lęk u przedsiębiorcy, robi wrażenie na innych organach i bywa bezrefleksyjnie powtarzane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie każda sprawa, w której pojawia się znikający podatnik, jest faktyczną karuzelą, choć w praktyce często tak jest kwalifikowana.

Jak działają karuzele VAT?

Celem każdej karuzeli VAT jest uzyskanie nieuprawnionej korzyści majątkowej poprzez wyłudzenie podatku VAT lub uniknięcie jego zapłaty. Uzyskane w ten sposób korzyści są następnie dzielone pomiędzy uczestników schematu, zwykle proporcjonalnie do ich roli, zakresu zaangażowania oraz podejmowanego ryzyka.

Karuzela VAT opiera się na łańcuchu transakcji, w ramach którego:

– jeden z podmiotów, pełniący rolę pierwotnego sprzedawcy, nabywa towar w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, korzystając z opodatkowania według stawki 0% VAT,
– następnie dokonuje sprzedaży krajowej z naliczeniem podatku VAT,
– nie odprowadza należnego podatku do urzędu skarbowego,
– kolejne podmioty, pełniące funkcję podmiotów pośredniczących (bufor), dokonują dalszych dostaw towaru pomiędzy sobą, co ma na celu utrudnienie wykrycia przestępczego charakteru transakcji,
– końcowy podmiot w łańcuchu, pełniący rolę eksportera (broker), dokonuje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, stosując stawkę 0% VAT, i występuje o zwrot podatku VAT naliczonego przy wcześniejszych zakupach.

Podmiot nabywający towar od znikającego podatnika lub bufora często nieświadomie uczestniczy w przestępczym procederze, wykazując VAT naliczony w deklaracjach podatkowych. Broker składa do urzędu skarbowego deklarację podatkową i wniosek o zwrot podatku VAT, powołując się na odliczenia podatku naliczonego. W praktyce, mimo naliczenia podatku i wykazania go w deklaracjach podatkowych, znikający podatnik nie odprowadza kwot podatku należnego, a kolejne podmioty mogą ubiegać się o zwrot podatku VAT, mimo że nie doszło do rzeczywistej zapłaty podatku VAT. W karuzeli VAT często występuje sytuacja, w której pierwotnego sprzedawcy towaru jest jednocześnie ostatnim odbiorcą w kolejnym cyklu, a brokerowi wyłudzony podatek VAT jest przekazywany w formie zwrotu. W całym procederze kluczowe jest nieprawidłowe rozliczenie podatku naliczonego i VAT należnego, co prowadzi do uszczuplenia budżetu Państwa.

Wykrycie karuzeli jest tym trudniejsze, im dłuższy i bardziej skomplikowany jest łańcuch dostaw. Do formalnego „rozkręcenia” karuzeli wystarczą trzy podmioty (dwa w Polsce i jeden za granicą), ale w praktyce liczba uczestników sięga często kilkunastu lub kilkudziesięciu.

Organizatorzy dążą do tego, aby obrót był jak najbardziej „rozmazany”, dlatego włączają do łańcucha zarówno spółki w pełni kontrolowane, jak i realne, uczciwe firmy, które prowadzą zwykłą działalność eksporterów, hurtowników czy dystrybutorów. To właśnie te uczciwe firmy później z zaskoczeniem czytają w protokole, że brały udział w „zorganizowanym oszustwie karuzelowym”.

Karuzela podatkowa – przykład

Przykład uproszczonej karuzeli może wyglądać następująco.

Pierwszym krokiem jest zakup towaru przez firmę z innego kraju Unii Europejskiej. Załóżmy, że spółka z Niemiec sprzedaje towar spółce polskiej A. Dla niemieckiej spółki jest to wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów ze stawką 0% VAT. Spółka A jako podmiot zarejestrowany do celów VAT nabywa towary w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia.

Spółka A następnie sprzedaje towar dalej, np. spółce B w Polsce, doliczając do ceny VAT według polskiej stawki. Spółka A wykazuje ten VAT w deklaracji, ale nigdy go nie odprowadza. Po krótkim czasie spółka kończy działalność, nie reaguje na korespondencję z urzędu i „znika z radaru” – stąd określenie „znikający podatnik”. Spółka B jako podmiot nabywający towar następnie dokonuje dostawy do kolejnego podmiotu.

Spółka B (bufor) odsprzedaje towar kolejnej spółce C, również z naliczeniem VAT. Spółka B może być całkowicie kontrolowana przez organizatora, ale może też być uczciwą firmą, która po prostu korzysta z okazji do obrotu towarem w atrakcyjnej cenie i wierzy, że wszystko jest w porządku.

Spółka C pełniąca rolę brokera sprzedaje ten sam towar z powrotem do innej spółki niemieckiej (często powiązanej z podmiotem z pierwszego kroku) w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy. Wystawia fakturę ze stawką 0% VAT, a następnie składa deklarację podatkową, wykazuje VAT naliczony i ubiega się o zwrot podatku VAT, mimo że nie doszło do rzeczywistej zapłaty podatku VAT.

Towar może fizycznie powrócić do tego samego magazynu, z którego został wydany na początku łańcucha transakcji, tj. do magazynu pierwotnego sprzedawcy. Na tym etapie podmiot pełniący rolę eksportera uzyskuje zwrot podatku VAT uprzednio naliczonego przy nabyciu towaru. W ten sposób schemat karuzeli VAT zostaje zamknięty, co umożliwia jego ponowne uruchomienie w kolejnym cyklu – z wykorzystaniem nowych faktur, nowych kwot podatku oraz kolejnych wniosków o zwrot.

W całym procederze zasadnicze znaczenie ma nieodprowadzenie podatku należnego przez znikającego podatnika oraz wadliwe rozliczenie podatku VAT naliczonego i należnego na dalszych etapach obrotu. Mechanizm ten umożliwia nieuczciwym uczestnikom karuzeli VAT uzyskanie nienależnych zwrotów podatku lub uniknięcie jego zapłaty.

Karuzela VAT (podatkowa) – jakie podmioty w niej występują?

Każdy podmiot uczestniczący w karuzeli VAT pełni określoną funkcję. Najczęściej wyróżnia się pięć podstawowych ról: organizatora, znikającego podatnika, bufory, brokera oraz spółkę wiodącą.

Organizator

Organizatorem jest osoba lub grupa osób, które projektują i nadzorują cały proceder. Bardzo często organizatorzy karuzeli VAT działają w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, która koordynuje przestępczy proceder na dużą skalę. Organizator z reguły nie ujawnia się w dokumentach jako wspólnik, członek zarządu czy pełnomocnik, ale faktycznie kontroluje wszystkie decyzje.

Organizator odpowiada w szczególności za to, aby karuzela VAT działała sprawnie i była trudna do wykrycia przez organy podatkowe:

• wybór towaru, który będzie przedmiotem obrotu,
• tworzenie i „pozyskiwanie” spółek-słupów, buforów i brokerów,
• planowanie przebiegu łańcucha dostaw,
• przygotowywanie lub zlecanie przygotowywania dokumentów,
• przepływy środków pomiędzy spółkami,
• decydowanie o tym, kiedy dany podmiot znika z rynku.

Ministerstwo Finansów w swoich raportach podkreśla skalę problemu karuzel VAT oraz konieczność podejmowania skoordynowanych działań wobec podmiotów organizujących tego rodzaju schematy oszustw podatkowych. Działania te obejmują zarówno instrumenty prawa podatkowego, w tym postępowania prowadzone na podstawie Ordynacji podatkowej wobec podmiotów formalnie uczestniczących w obrocie, jak i odpowiedzialność karną oraz karną skarbową organizatorów i kluczowych uczestników procederu na gruncie przepisów Kodeksu karnego oraz Kodeksu karnego skarbowego.

W praktyce to podmioty pełniące rolę organizatorów karuzeli VAT uzyskują zasadniczą część korzyści majątkowych pochodzących z wyłudzonego podatku, podczas gdy pozostałym uczestnikom przypadają wynagrodzenia odpowiadające zakresowi ich roli, zaangażowania oraz podejmowanego ryzyka.

Znikający podatnik (tzw. słup)

Znikający podatnik to często podmiot zarejestrowany do celów VAT, potencjalnie prowadzący działalność Podmioty pełniące rolę znikającego podatnika są często tworzone lub wykorzystywane wyłącznie w celu udziału w oszustwie podatkowym. Mechanizm karuzeli VAT opiera się na funkcjonowaniu znikającego podatnika, który nabywa towary, dokonuje ich sprzedaży z naliczeniem podatku VAT, lecz nie odprowadza podatku należnego do urzędu skarbowego.

Znikający podatnik składa deklaracje podatkowe w sposób nierzetelny albo nie składa ich w ogóle, co prowadzi do powstania zaległości podatkowych, które nie są regulowane.

W praktyce znikający podatnik:

– pozostaje pod faktyczną kontrolą organizatora procederu,
– jest rejestrowany jako podatnik VAT na tzw. osobę podstawioną,
– nabywa towary od innych podmiotów w celu wygenerowania pozornych lub sztucznie wykreowanych transakcji,
– składa deklaracje podatkowe nierzetelne albo nie składa ich w ogóle,
– po stosunkowo krótkim okresie działalności zaprzestaje funkcjonowania na rynku, pozostawiając po sobie zaległości podatkowe.

Rolą znikających podatników jest generowanie podatku naliczonego, który nie zostaje odprowadzony do budżetu Państwa. Podmiot nabywający towar od znikającego podatnika może – nie mając świadomości przestępczego charakteru transakcji – uczestniczyć w dalszym obrocie, który w rzeczywistości stanowi element schematu wyłudzenia podatku VAT.

Bufor (pośrednik)

Bufor to podmiot, który ma wydłużyć łańcuch dostaw tak, aby utrudnić organom skarbowym wykrycie i udowodnienie przestępstwa.

W strukturze karuzeli VAT można wyróżnić różne kategorie podmiotów pośredniczących, w tym:

– bufory pozostające pod faktyczną kontrolą organizatora, które w rzeczywistości jedynie wystawiają i przyjmują faktury zgodnie z jego poleceniami; faktury te często mają charakter nierzetelny i nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych,
– bufory nieświadome, tj. uczciwych przedsiębiorców, którym przedstawiono pozornie korzystne źródło nabycia i zbytu towarów, przy czym podmioty te nie przeprowadziły wymaganej weryfikacji kontrahentów. Takie nieświadome bufory mogą przyjmować nierzetelne faktury i – opierając się na nich – dokonywać odliczeń podatku naliczonego w składanych deklaracjach podatkowych, co naraża je na odpowiedzialność podatkową.

Dlatego tak ważne jest zachowanie należytej staranności w doborze kontrahenta.

Pierwszy bufor nabywa towar od znikającego podatnika, natomiast ostatni z podmiotów pośredniczących dokonuje jego sprzedaży na rzecz brokera. Im większa liczba podmiotów pośredniczących uczestniczących w łańcuchu transakcji, tym bardziej utrudnione staje się – zwłaszcza po upływie kilku lat – odtworzenie pełnego przebiegu karuzeli VAT oraz przypisanie ról poszczególnym uczestnikom.

Broker

Broker jest podmiotem, który kupuje towar od buforów i dokonuje sprzedaży za granicę, stosując stawkę 0% VAT.

W praktyce brokera wyłudzony podatek VAT jest uzyskiwany poprzez składanie wniosków o zwrot podatku VAT na podstawie fikcyjnych transakcji. Broker otrzymuje faktury z naliczonym VAT i występuje o jego zwrot, składając odpowiednie deklaracje podatkowe, w których wykazuje odliczenia podatku naliczonego oraz żąda zwrotu podatku VAT. W deklaracjach podatkowych wykazuje zarówno VAT naliczony, jak i VAT należny, co jest kluczowe w przestępczym procederze wyłudzania podatku. Z tego powodu brokerem często zostaje firma, która realnie prowadzi działalność eksportową i ma odpowiedni kapitał obrotowy, ponieważ w okresie oczekiwania na zwrot VAT musi finansować zakupy ze środków własnych.

W wielu sprawach brokerską rolę pełnią duże, wiarygodne podmioty, które nie zdają sobie sprawy, że stały się elementem karuzeli. Właśnie one często jako pierwsze odczuwają konsekwencje podatkowe, ponieważ fiskus odmawia im prawa do odliczenia podatku, zarzucając brak należytej staranności oraz udział w karuzeli VAT.

Spółka wiodąca

Spółka wiodąca (nazywana też spółką przewodnią) to podmiot z innego kraju Unii Europejskiej, który dostarcza towar na początku łańcucha jako pierwotnego sprzedawcy w karuzeli VAT i często odkupuje ten sam towar na końcu.

W praktyce spółka wiodąca:

• bywa kontrolowana przez organizatora podobnie jak spółki w Polsce,
• może pełnić rolę zagranicznego słupa,
• umożliwia „kręcenie karuzeli” poprzez wielokrotne WDT i WNT z zastosowaniem stawki 0% VAT.

Czy można nieświadomie uczestniczyć w karuzeli VAT?

Tak, bardzo wiele firm uczestniczy w transakcjach karuzelowych nieświadomie. Przedsiębiorca widzi atrakcyjnego dostawcę, dobrą cenę, szybki obrót i „gotowego odbiorcę”, a nie widzi struktury przestępczej, która stoi kilka ogniw dalej.

Na gruncie prawa podatkowego sama nieświadomość niestety nie wystarcza, aby obronić prawo do odliczenia VAT. Organy badają, czy przedsiębiorca dochował tzw. należytej staranności. Jeżeli uznają, że w danych okolicznościach podatnik powinien był wstrzymać się z transakcją, sprawdzić więcej informacji albo odrzucić oczywiście podejrzaną ofertę, mogą odmówić prawa do odliczenia podatku, a nawet nałożyć sankcje.

Na gruncie prawa karnego i karnego skarbowego przestępstwa związane z karuzelą VAT można popełnić wyłącznie umyślnie. Oznacza to, że organy ścigania muszą udowodnić, że podatnik miał świadomość uczestnictwa w oszustwie VAT i co najmniej godził się na taki skutek. Udowodnienie tego jest znacznie trudniejsze niż stwierdzenie „braku należytej staranności” w świetle przepisów podatkowych, ale nie zmienia to faktu, że sama sprawa potrafi być dla przedsiębiorcy bardzo obciążająca.

Jak rozpoznać, że kontrahent może być częścią karuzeli VAT?

Nie istnieje jeden idealny test, który pozwoli w stu procentach rozpoznać oszustwo, ale można wskazać kilka sygnałów ostrzegawczych.

Twoją czujność powinny szczególnie obudzić sytuacje, w których:

• Kontrahent oferuje towar w cenie znacząco niższej od rynkowej, a jednocześnie nie przedstawia wiarygodnego wyjaśnienia tej różnicy.
• Kontrahent działa bardzo krótko, nie ma realnej historii działalności, a mimo to deklaruje bardzo duże wolumeny dostaw.
• Kontrahent wywiera silną presję na szybkie podpisanie umowy, ogranicza możliwość weryfikacji i żąda natychmiastowych decyzji.
• Warunki płatności są nietypowe, a kontrahent proponuje np. płatność gotówką, przelew na obcy rachunek lub rachunek zagraniczny niepowiązany z działalnością.
• Kontrahent unika spotkań osobistych, nie chce pokazać magazynu ani realnej infrastruktury.
• W dokumentach pojawiają się częste i nieuzasadnione zmiany zarządu, siedziby lub przedmiotu działalności.

Każdy z powyższych sygnałów z osobna nie przesądza jeszcze o niczym, ale im więcej takich elementów zauważysz, tym większe ryzyko, że ktoś próbuje wciągnąć Cię w łańcuch, którego pełnego przebiegu nie widzisz.

Jak chronić firmę przed karuzelą VAT?

Ochrona przed wpadnięciem w karuzelę VAT opiera się na dwóch filarach: wdrożeniu realnych procedur należytej staranności oraz ich rzetelnym dokumentowaniu.

Po pierwsze, warto wprowadzić stałą procedurę weryfikacji kontrahentów, która obejmuje:

• sprawdzenie wpisu kontrahenta w KRS lub CEIDG,
• weryfikację statusu podatnika VAT czynnego oraz wpisu na tzw. białą listę,
• weryfikację numeru VAT UE w systemie VIES, jeżeli planujesz transakcje wewnątrzwspólnotowe,
• ustalenie, czy kontrahent rzeczywiście prowadzi działalność pod wskazanym adresem i dysponuje odpowiednim zapleczem,
• weryfikację, czy osoby podpisujące umowy mają prawidłowe umocowanie.

Po drugie, należy zadbać o bezpieczne warunki transakcji.

Możesz w szczególności:

• dokonywać płatności wyłącznie na rachunki ujawnione na białej liście,
• unikać rozliczeń gotówkowych przy większych transakcjach,
• dbać o to, aby każdej fakturze towarzyszyła umowa, zamówienie, dokumenty transportowe oraz potwierdzenia odbioru towaru.

Po trzecie, bardzo ważne jest dokumentowanie staranności.

W praktyce oznacza to, że należy:

• archiwizować wydruki z rejestrów na dzień zawarcia kontraktu lub transakcji,
• przechowywać korespondencję mailową i dokumenty potwierdzające przebieg transakcji,
• w razie nietypowych okoliczności sporządzić krótką notatkę, w której wyjaśnisz, dlaczego uznałaś/uznałeś transakcję za uzasadnioną mimo pewnych ryzyk.

Nawet bardzo rozbudowana procedura „na papierze” nie uchroni Cię przed problemami, jeżeli w rzeczywistości będzie ona martwa. Organy coraz częściej oczekują, że podatnicy faktycznie stosują procedury, a nie tylko o nich piszą.

Karuzela VAT a obowiązek podatkowy i „puste faktury”

Dodatkowym ryzykiem, które często pojawia się obok zarzutów karuzelowych, są tzw. puste faktury oraz wynikający z nich obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ustawy o VAT. Jednym z głównych celu wystawienia faktur w karuzeli VAT jest generowanie nieprawidłowych kwot podatku w celu wyłudzenia zwrotu lub zmniejszenia zobowiązań podatkowych.

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wystawiasz fakturę z wykazaną kwotą podatku, to co do zasady odpowiadasz za zapłatę tej kwoty, nawet jeżeli faktura nie dokumentuje rzeczywistej transakcji. Przepis ma charakter prewencyjny i ma zniechęcać do wprowadzania do obrotu fikcyjnych dokumentów. Wystawianie pustych faktur może stanowić zarówno fałszerstwo materialne faktur, jak i fałszerstwo intelektualne faktur, co wiąże się z poważnymi konsekwencjami prawnymi.

W praktyce oznacza to, że:

• jeżeli wystawisz fakturę dokumentującą transakcję, do której w rzeczywistości nie doszło, to możesz zostać obciążona obowiązkiem zapłaty VAT wykazanego na tej fakturze,
• jeżeli odliczysz VAT z faktury, która okaże się „pusta”, to urząd może zakwestionować odliczenie, stwierdzić zaległość podatkową i nałożyć odsetki oraz sankcje.

Z tego powodu tak ważne jest, aby wystawianie faktur zawsze miało oparcie w realnym obrocie towarami lub usługami i abyś posiadała dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy lub wykonanie świadczenia.

Więcej na temat: Należyta staranność w VAT – jak realnie chronić firmę przed odmową odliczenia i odpowiedzialnością podatkową? i na temat: Fałszowanie faktur VAT – odpowiedzialność karna i skarbowa przedsiębiorcy

Jakie branże są szczególnie narażone na karuzele VAT?

Karuzela VAT może dotyczyć praktycznie każdego towaru, ale doświadczenie pokazuje, że niektóre branże są bardziej narażone.

W szczególności większego ryzyka możesz spodziewać się w przypadku:

• obrotu elektroniką (na przykład telefonami, komputerami, podzespołami),
• obrotu paliwami i olejami,
• handlu złomem i metalami,
• obrotu metalami szlachetnymi, stalą i surowcami,
• obrotu tekstyliami i odzieżą,
• niektórych towarów spożywczych o wysokiej wartości i długim terminie przydatności.

Jeżeli prowadzisz działalność w jednej z tych branż, powinnaś przyjąć, że standard ostrożności musi być wyższy niż „przeciętny” i że organy podatkowe będą patrzyły na Twoje transakcje z większą podejrzliwością.

Jakie narzędzia wprowadzono w walce z karuzelą VAT?

W odpowiedzi na zjawisko karuzel VAT ustawodawca wprowadził szereg rozwiązań mających na celu uszczelnienie systemu. Ministerstwo finansów regularnie publikuje wytyczne i raporty dotyczące skuteczności wprowadzonych narzędzi oraz skali problemu karuzel VAT, co pozwala na bieżąco monitorować efektywność działań i dostosowywać strategie zwalczania oszustw podatkowych.

Do najważniejszych należą:

• obowiązkowy lub fakultatywny mechanizm podzielonej płatności (split payment), który powoduje, że kwota VAT trafia na specjalny rachunek,
• biała lista podatników VAT zawierająca informacje o statusie podatnika i prowadzonych przez niego rachunkach rozliczeniowych,
• system STIR, który umożliwia analizę przepływów finansowych i czasowe blokowanie rachunków,
• rozszerzone uprawnienia KAS w zakresie kontroli rozliczeń i weryfikacji zwrotów VAT,
• zaostrzenie sankcji karnych za tzw. przestępstwa vatowskie, w tym wprowadzenie typu kwalifikowanego – zbrodni fakturowej.

Te narzędzia utrudniają przeprowadzanie klasycznych karuzel, ale jednocześnie powodują, że uczciwi podatnicy częściej mierzą się z blokadami rachunków, długotrwałymi kontrolami oraz odmową zwrotu podatku, jeżeli dokumentacja nie jest bez zarzutu.

Więcej możesz przeczytać też tutaj: Kontrola celno-skarbowa – co sprawdza urząd i jak wygląda cały proces? Kompletny przewodnik

Co grozi za udział w karuzeli podatkowej?

W polskim porządku prawnym nie występuje jedno, odrębne przestępstwo „udziału w karuzeli VAT”. Udział w karuzeli VAT jest jednak traktowany jako oszustwem podatkowym oraz przestępczym procederze, za który sprawca podlega karze grzywny oraz innym sankcjom przewidzianym zarówno w Kodeksie karnym, jak i w Kodeksie karnym skarbowym.

Na gruncie Kodeksu karnego w grę mogą wchodzić między innymi:

• udział w zorganizowanej grupie przestępczej,
• fałszowanie faktur (fałszerstwo materialne faktur i fałszerstwo intelektualne faktur),
• tzw. zbrodnia vatowska przy bardzo wysokich kwotach,
• klasyczne oszustwo.

Więcej też możesz przeczytać tu: Nierzetelne prowadzenie księgowości – odpowiedzialność karna za fałszywe sprawozdania finansowe i tu: Fałszowanie faktur VAT – odpowiedzialność karna i skarbowa przedsiębiorcy

Na gruncie Kodeksu karnego skarbowego najczęściej pojawiają się zarzuty:

• oszustwa podatkowego poprzez składanie nierzetelnych deklaracji podatkowych,
• wystawiania lub posługiwania się nierzetelnymi fakturami,
• bezpodstawnego zwrotu podatku,
• fałszerstwo materialne faktur oraz fałszerstwo intelektualne faktur.

Zagrożenie karne obejmuje szerokie spektrum sankcji:

• wysokie grzywny liczone w stawkach dziennych,
• kary pozbawienia wolności, które w niektórych wypadkach mogą sięgać kilkunastu lat,
• przepadek korzyści majątkowych,
• orzeczenie solidarnej odpowiedzialności za uszczuplony podatek,
• zakaz prowadzenia działalności gospodarczej.

Wymiar kary zależy od wielu czynników, w tym od skali uszczuplenia, roli danej osoby w schemacie, stopnia zawinienia oraz dotychczasowej karalności.

O zakazie pełnienia funkcji członka zarządu ze względu na przestępstwo (art. 18 § 2 k.s.h.) przeczytasz w artykule: Zakaz pełnienia funkcji członka zarządu ze względu na przestępstwo (art. 18 § 2 k.s.h.)

Więcej też przeczytasz tu: Odszkodowanie od Skarbu Państwa – kiedy można domagać się rekompensaty za błędy urzędów i sądów?

Jeśli chcesz skorzystać z profesjonalnej pomocy w tym zakresie, wypełnij formularz kontaktowy – wspólnie znajdziemy najlepsze rozwiązania dla Twojej firmy i pomożemy zabezpieczyć Cię przed ryzykiem podatkowym.

Karuzela VAT – podsumowanie i co możesz zrobić dalej

Karuzela VAT jest jednym z najpoważniejszych i najbardziej skomplikowanych przestępstw podatkowych. Z punktu widzenia Skarbu Państwa oznacza bardzo duże uszczuplenia dochodów, a z punktu widzenia przedsiębiorców – realne ryzyko upadłości i odpowiedzialności karnej lub karno-skarbowej.

Najważniejsze wnioski są następujące:

• Możesz zostać wciągnięty w karuzelę VAT, nawet jeśli prowadzisz biznes uczciwie, jeżeli nie zwracasz wystarczającej uwagi na weryfikację kontrahentów.
• Organy podatkowe często kwalifikują sprawy bardzo szeroko, posługując się pojęciem „karuzela VAT”, aby uzasadnić odmowę odliczenia podatku i nałożyć sankcje.
• O Twoim bezpieczeństwie podatkowym decyduje nie tylko to, co robisz, ale również to, co jesteś w stanie udowodnić na podstawie dokumentów.
• Różnice między odpowiedzialnością podatkową a karną są istotne – możesz nie odpowiadać karnie, a jednocześnie mierzyć się z wielomilionową zaległością podatkową.

Jeżeli:

• masz wrażenie, że Twoje transakcje zostały zakwalifikowane jako element karuzeli VAT,
• otrzymałaś protokół kontroli lub decyzję z zarzutem udziału w oszustwie,
• chcesz wdrożyć w firmie realne procedury należytej staranności,

to na tym etapie warto porozmawiać z prawnikiem, który łączy perspektywę prawa podatkowego i karnego skarbowego.